سئو در شرایط قطعی اینترنت 1404

از خواب بیدار می‌شی، صبحونه رو می‌چینی روی سینی و مثل همیشه لیوان قهوه‌ات رو هم برمی‌داری. بعد می‌شینی پشت میزت و به عادت همیشه کامپیوتر رو روشن می‌کنی و می‌ری روی سرچ کنسول.

نه. یه چیزی فرق داره! نه سرچ کنسول بالا میاد، نه دسترسی به گوگل هست و نه اصلاً می‌تونی خیلی درست روی وبسایت خودت کار کنی.

این وضعیت، وضعیتیه که توی سال گذشته چندباری برای ما متخصصان سئوی ایرانی پیش اومده و بدون تعارف بگیم که هیچ بعید نیست در آیندۀ نزدیک دوباره هم پیش بیاد.

پس تکلیف چیه؟ مگر نه اینکه برای تاب‌آوری، اتفاقاً باید بخشی از روزمون رو بچسبیم به همین «کار»؟ بگذریم از مخارج روزانه و غیره.

الان نوزدهم بهمن‌ماهه و توی یه ماه گذشته، ما تقریباً دسترسی به اینترنت نداشتیم. همین وضعیت باعث شد به صرافت بیفتیم تا فکرامون رو بذاریم روی هم و این مطلب رو برای شما بنویسیم. ایدۀ این مقاله از اونجا اومد که نشون بدیم همچنان هم میشه کار سئو رو جلو برد و بهتره نه متخصصان و نه کارفرماها بلافاصله به سمت قطع همکاری نرن.

همین ابتدا از شما درخواست می‌کنیم که با ما همراه بشید و اگر بعد از خوندن این مقاله، دیدید به دردتون خورده، حتماً با سایر افراد هم در میونش بذارید. لازم به ذکر نیست که اگر نکته‌ای به ذهن شما هم رسید، حتماً ما و مابقی خواننده‌ها خوشحال می‌شیم در انتهای مقاله و به صورت کامنت اضافه‌اش کنیم.

اگر وقت یا حوصلۀ کافی برای خواندن کل مطلب ندارید، مستقیم به سراغ بخش «خلاصه این مقاله در قالب جدول» در انتهای مقاله بروید. 

آیا قطعی اینترنت به معنای از بین رفتن سئو است؟

قطعی اینترنت یا ملی شدن اینترنت صرفاً یه محدودیت فنی نیست. قبل از هر چیزی، برای ما قطع بودن یا نیمه‌قطع بودن اینترنت به این معنا است که فضای سئو تغییر کرده و به جای یه فضای ابزارمحور، حالا با یه فضای مبتنی بر تحلیل و تجربه طرفیم. پس تو این فضای جدید ابزارها از کار می‌افتن، بله! درست! اما متخصصین خیر! متخصص هنوز هم قدرت تحلیل خودش رو داره و می‌تونه از دانش و تجربۀ خودش استفاده کنه. استراتژی هم هنوز سر جای خودش باقیه و با مقداری جرح و تعدیل هنوز بخش‌هایی ازش هست که می‎شه استفاده کرد.

بنابراین خیر. قطعی موقتی اینترنت به معنای از بین رفتن سئو نیست. اتفاقی که می‌افته صرفاً اینه که الف) دسترسی لحظه‌ای به داده‌های بروز ب) ابزارهای تحلیلی و ج) حس کنترل متخصص به صورت موقت از دست می‎‏رن. هر چیز دیگه‌ای به غیر از این موارد، هنوز سر جاشه و می‌شه روش حساب باز کرد. بنابراین، قبل از اینکه اصلاً بریم سراغ اینکه در شرایطی که این سه تا رو نداریم باید به این اشاره کنیم که قطعی موقت یا چندروزه، یه جورایی بیشتر از همه ما رو بلاتکلیف می‌‎کنه.

این بلاتکلیفی دقیقاً همون نقطۀ خطرناکیه که ما باید حواسمون بهش باشه. چرا؟ چون درست در رویارویی با این بلاتکلیفیه که کارفرما ممکنه بیاد و یه استراتژی بد رو در پیش بگیره: «صبر کنیم تا اینترنت درست بشه و بعد برگردیم سر پروژه». یا حتی بدترین استراتژی : «قطع همکاری».

ما باید برای این کارفرما توضیح بدیم که اگر در شرایطی مثل دی 1404 و با ملی شدن اینترنت دید که گوگل به صورت موقت متوقف شده، این هرگز به این معنا نیست که سئو هم متوقف شده! نه! سئو فقط وابسته به گوگل نیست بلکه وابسته به «تفکر گوگلی» هستش. یعنی کار ما بخش زیادی اینه که درک کنیم کاربر چی می‌خواد، محتوا چطور باید ساختاربندی بشه و سایت چطور باید قابل‌فهم باشه و مخاطب‌پسند. بنابراین همونطور که جلوتر خواهیم گفت، نه تنها نباید دست از کار بکشیم بلکه کلی کار دیگه هست که می‌تونیم توی این بازه‌ها انجامشون بدیم.

پاورقی: پیشنهاد میزفا برای صحبت با کارفرامایان

خب البته که قصد ما اینجا قضاوت کارفرما نیست و باید متوجه باشیم که قطعی اینترنت برای اون هم به معنای کاهش نرخ فروش و بازدیده. بنابراین از یه سمت خرج قبلی سرجاشه و از یه سمت، دخلی در کار نیست. توی این شرایط پیشنهاد ما اینه که با کارفرما صحبت کنید و اجازه بدید بر پایۀ اعتمادی که از قبل بینتون به وجود اومده، تصمیمی بگیرید که به قول معروف «برد-برد» باشه. مثلاً خود ما هم در شرایط جنگ 12 روزه و هم در شرایط حوادث دی‌ماه 1404، ابتدا شرایط رو برای کارفرما توضیح و بعد از حیث پرداخت هزینه سعی کردیم کمی کم‌تر از حدود قرارداد پیش بریم. همین‌طور از اونجایی که نگرانی‌ها زیاد می‌شه، سعی کردیم بلافاصله حین و بعد از قطعی اینترنت، گزارش‌های مبسوطی از کارهایی که روی پروژه‌شون انجام دادیم تهیه کنیم بلکه به نوعی، خیالشون راحت باشه.

البته یه نکته هم اضافه کنیم. در کنار این قضاوت نکردن‌ها و موارد این شکلی، «مدیریت انتظارات» کارفرما هم به شدت مهمه. نه امید الکی باید داد و نه الکی ناامید کرد کارفرما رو. بهترین کار اینه که شرایط دقیق رو براش با زبانی واقعی توضیح بدیم، اقدامات انجام شده رو بهش گزارش کنیم و بهش بگیم که کی‌پی‌‍آی دیگه نه رتبه بلکه تحلیل و بررسی و اصلاح و آماده‌سازیه. انتهای همۀ این موارد هم باید براش توضیح بدیم که اتفاقاً تو شرایطی قرار داره که می‌تونه «مزیت رقابتی» داشته باشه. به این معنا که ما آماده‌تر از بقیه داریم با این شرایط تا می‎کنیم. این یه مدیریت درجه‌یکه.

پیامدهای قطعی اینترنت برای سئو

اولین پیامد قطعی اینترنت برای سئو، حذف یا اختلال توی ابزارهای کلیدیه. به عبارت دیگه، ما دیگه امکان اینو نداریم که از سمراش یا سرچ کنسول یا اسکریمینگ فراگ یا هر ابزار دیگه‌‎ای استفاده کنیم. حتی توی دی ماه 1404 دسترسی ما به ابزارهای ایرانی مثل میزفاتولز هم قطع شده بود! به این ترتیب، می‌شه گفت که متخصص سئو به تعبیری عصای دستش رو از دست می‌ده و عملاً باید بیشتر تصمیم‌‎‎گیری‌‎ها رو با داده ناقص و یا اصلاً بدون داده و صرفاً بر اساس حدس انجام بده.

پس این دادۀ ناقص و یا عدم دسترسی به داده‌های لحظه‌ای، یکی دیگه از پیامدهای قطعی اینترنت برای سئوئه که حسابی هم می‌تونه چالش‌ساز باشه. متخصص سئو دیگه نمی‌تونه خیلی راحت فرایند پایش یا همون tracking رو انجام بده و توی یه سری اصول پایه‌ای مثل پیدا کردن کلمات از طریق ابزارهای جستجوی کلمات کلیدی و غیره هم با مشکل روبه‌رو می‌ره.

سومین پیامد تأخیر در دیده شدن نتایجه. یعنی نتیجۀ کارهایی که انجام شده، خیلی زود محرز نمی‌شه و درنتیجه کمی فضای ابهام و حدس بیشتر از همیشه غالب می‌شه. بنابراین، ریسک خطا در پروژه می‏‎ره بالا چون که در نبود نتیجۀ قابل رویت، ممکنه برپایۀ انتظارات عمل کنیم و این باعث می‌شه شانس خطای انسانی هم بره بالا. هرچند البته جای نگرانی نداره چون قرار نیست این خطاهای انسانی خیلی دردسرساز باشن. مثلاً نهایتاً اگر استراتژی تولید محتوا رو هم حتی با درصدی خطا بچینید، باز بعدتر که ابزارها به کار بیفتند می‌تونید از اول بیاید و این موارد رو بازنویسی کنید و ریتارگت.

پیامد چهارم هم مربوط به هوش مصنوعیه. از اونجایی که هوش مصنوعی هم در شرایط ملی شدن اینترنت خیلی در دسترس ما نیست، تمامی استفاده‌های سابقی که ازش می‎کردیم برای جمع‌آوری اطلاعات یا تحلیل یا تولید محتوا و غیره، متوقف می‌شه و این یعنی «کار بیشتر» برای متخصص.

پیامد پنجم هم قابل حدسه: کارفرما که حق هم داره، نگران شرایط می‎شه و درواقع، فضای احساسی حاکم بر پروژه بیشتر به سمت منفی کشش پیدا می‌کنه. در نتیجه، ممکنه که این فضای هیجانی و احساسی بیاد و تأثیر منفی بذاره روی عملکرد کلی پروژه (که خب به همین دلیل هم ما پیشنهاد می‌کنیم به محض روبه‌رو شدن با چنین شرایطی، کارفرما رو توی سکوت ول نکنید. حتی اگر اون سراغی نگرفته، شما رهاش نکنید و سعی کنید ابتدا در قالب پیغام و تماس تلفنی باهاش ارتباط رو حفظ کنید و چنان‌چه شرایط مهیا بود، حتماً باهاش جلسه برگزار کنید).

در قطعی یا ملی شدن اینترنت، چه کارهایی برای سئو می‌توان انجام داد؟

بالاتر یه چیزایی دربارۀ تفکر گوگلی گفتیم. برپایۀ همین تفکر، می‌تونیم بگیم که یه زمان‌های خاموشی اجباری‌ای مثل ملی شدن اینترنت، بهترین دوره هستند تا ما بیایم و اصطلاحاً دست به «تمیزکاری سئویی» بزنیم. مثلاً کارهایی مثل تحلیل ساختار سایت، اصلاح نامک‌ها یا بهبود معماری اطلاعات کارهایی هستن که یا آفلاین می‌شه انجامشون داد و یا خیلی کم وابسته به اینترنت هستند و خیلی وقتا با اینترنت ملی هم به خوبی می‌شه از پسشون براومد. اما بیاید کلی‌گویی رو بذاریم کنار و خیلی روشن، چندتایی مورد مثال بزنیم:

1. کار روی محتوا

می‌تونیم بریم سراغ محتواهای قدیمی و شروع به بازنویسی اونا کنیم. بازنویسی محتوا یه کار به شدت زمان‌بره و معمولاً از اون دست کارهای بسیار بسیار مهمی که باعث می‌شه ما متخصصان سئو دائم به امروز و فردا حواله‌اش کنیم. بنابراین چه وقتی بهتر از این دورۀ خاموشی که وقتمون از همیشه آزادتره؟

 یا برای مثال می‌تونیم بریم و حین بررسی محتواهای قدیمی، ببینیم چقدر با نیت جستجوی کاربر همخوانند و اگر نبودند، سعی کنیم اصلاح کنیم و یا اگر دسترسی نداشتیم، نکات رو جایی یادداشت کنیم تا بعداً پیاده‌شون کنیم. یا برای مثال می‌تونیم بیاییم و طرح پیلارکلاستر برای محتواهامون بریزیم و سازماندهی‌شون کنیم روی کاغذ.

یا برای مثال می‌تونیم بیایم و اگر دسترسی به پنل سایت داشتیم هنوز، سعی کنیم لینک‌سازی داخلی بین مقالات رو اصلاح کنیم.

همینطور یه کار مهم دیگه که می‌تونیم انجام بدیم، اینه که بیایم و تو این فرصت تقویم محتوایی بسازیم یا درواقع اگر تقویم محتوایی داریم از قبل، اصلاحش کنیم و بهبودش بدیم تا به استراتژی محتوایی‌مون جهت بهتری بدیم.

2. سئوی فنی آفلاین

یه کار دیگه که تو وضعیت قطعی اینترنت یا ملی شدن اینترنت می‌تونیم انجام بدیم، اینه که بیایم و از طریق داده‌های قبلی، Core Web Vitals رو برای خودمون بررسی کنیم. می‌‎دونید که کور وب وایتلز مجموعه‌ای از سه معیاره که گوگل از طریق اون سرعت، پاسخگویی و پایداری بصری وبسایت شما رو بررسی می‌کنه. به این ترتیب می‌تونید یه قدم خفن برای این بخش از استراتژی سئوتون هم بردارید. چون برای مثال اگر 2 ماه پیش یه بخش از سایت سرعتش خوب نبوده و شما ندیدید، خب الان هم سرجاشه و البته وقتشه برید سروقتش.

یه کار دیگه اینه که برید سراغ اصلاح یه سری از موارد مثل ساختار هدینگ‌ها یا کانونیکال‌ها یا مثلاً ریدایرکت‌ها رو مدیریت کنید. ما پیشنهاد می‌کنیم الان که وصلید حتماً یه سری گزارش مفصل از اسکریمینگ فراگ دربارۀ لینک 404 و ریدایرکت و مثلاً اینجور چیزها بگیرید و بذارید کنار بمونه. بعدها اگر دوباره وارد شرایط قطعی اینترنت شدیم، برید سراغ این موارد و سعی کنید ازشون استفاده کنید. 

3. سئوی داخلی

اولین کار اینه که برید سراغ محتواهای بلاگ. ببینید این محتواها آیا اسکن‌پذیر هستند؟ آیا می‌شه خوندشون راحت؟ آیا کلمات کلیدی توشون طبیعی به کار رفته؟ و خلاصه که از حیث کیفیت متنی کاملاً بررسی و اصلاحشون کنید.

یه کار دیگه که حتی با اینترنت ملی یا با اینترنت سرعت پایین می‌تونید انجامش بدید، اینه که برید سراغ کال تو اکشن‌های مقالات و اینا رو بهبود بدید. همینطور یه بار دیگه اینجا هم می‌تونید بپردازید به لینک سازی داخلی و خب تأکیدتون رو البته بذارید روی تجربه کاربری. یعنی این‌بار سعی کنید ببینید مقالات پیلار درست انتخاب شدن و آیا به خوبی نقش پیلار رو ایفا می‌کنن؟

همین‌طور این فرصت، فرصت بی‌نظیریه که برگردید سراغ محتوای صفحات محصول و طبق اصولی که تو این مقاله ما براتون گفتیم، متنشون رو اصلاح کنید.

و اساساً هر چیزی که هم به سئوی داخلی مربوطه و هم به تجربه کاربری. مثلاً اینکه بشینید و فکر کنید به اینکه آیا مسیر کاربر درست طی می‌شه و تجربه خوبی رقم می‌زنه؟ بله، فکر کردن! خود این فکر کردنه یعنی نصف و بلکم بخش اعظم کار سئو. یادتون هست که اول مقاله دربارۀ «تفکر گوگلی» چیا گفتیم؟ همون.

البته که روی سئوی خارجی یا آف پیج هم می‌تونید کار کنید. یعنی این نباشه که آف پیج رو از قلم بندازید. برای مثال، یکی از همکاران خوب ما طی همین دی ماه 1404 که محدودیت اینترنت شدید بود اومد و رفت سراغ بررسی رپورتاژهای چند ماه اخیر و خب تونست چند مورد پیدا کنه که اینا ایندکس نشدن. یا مثلاً توی صفحات محصول یه وبسایتی، کلی مواردی پیدا کرد که به طریقی ایندکسشون توی گوگل به مشکل خورده بود از قبل و این موارد رو یادداشت کرد تا بعدتر بتونه حل‌وفصلشون کنه.

چگونه از داده‌های قدیمی بیشترین استفاده را ببریم؟

بخشی از مواردی که بالا توضیح دادیم، مبتنی بر این پیشفرض هستن که ما بتونیم از داده‌های قدیمی استفاده کنیم. منتهی چطوریش سواله.

اول اینکه ما باید بتونیم گزارش‌های قدیمی رو از سرچ کنسول استخراج کنیم. یا درواقع از الان یادمون باشه که باید گزارش‌های داده‌محور رو به صورت آرشیو نگه داریم (ما توی میزفا حتی قبل از ویرایش یه محتوا، از محتوای قبلی بک آپ می‌گیریم و توی گوگل داک نگه می‌داریم. گزارش‌ها که بماند!). دوم اینکه وقتی یکی دو سال روی یه پروژه کار کردیم، قطعاً «صفحات مهم و همیشه‌ورودی‌بگیر» اون سایت رو می‌شناسیم. سوم هم اینکه کوئری‌های مهم رو از قبل لیست داریم و درواقع یه کیورد ریسچری کردیم.

در نتیجۀ همۀ این موارد ما باید بتونیم جوری این داده‌ها رو تحلیل کنیم که به هدف مشخص برسیم: پیش‌بینی رفتار آینده با داده‌های گذشته. اینجاست که صد البته دانش و تخصص و تجربۀ متخصص انسانی می‌تونه حسابی کمک کنه تا حتی در طی شرایط خاموشی و قطعی اینترنت، باز هم شما بتونید روی کاغذ به یه سری تصمیم‌گیری مهم برای استراتژی سئو برسید.

خلاصه این مقاله در قالب جدول

بیاید با کمک چت‌جی‌بی‌تی، مواردی را که تا به اینجای مقاله گفتیم خلاصه کنیم:

سئو در شرایط قطعی اینترنت

کارهایی که می‌شود در قطعی اینترنت انجام داد

استفاده از داده‌های قدیمی

جمع‌بندی نهایی

نتیجه‌گیری

پس همونطور که دیدیم، سئو در شرایط قطعی اینترنت یا ملی شدن اینترنت، درواقع نه تنها از بین نمی‌ره بلکه تبدیل می‌شه به یه آزمایش واقعی برای اهل فن! بله. ناپایدار شدن اینترنت یعنی کنار رفتن ابزار و وقتی هم که ابزار کنار بره، دیگه فقط استراتژی و تجربه و تخصص باقی می‌مونه. بنابراین موفق اونیه که بیاد و با تکیه بر همین استراتژی و تجربه و تخصص، زیرساختی بسازه که بعد از وصل شدن اینترنت، باعث شده دو سه قدم از همۀ رقبا بیفته جلوتر.

امیدواریم که از این مقاله بهرۀ کافی برده باشید. دوباره یادآوری می‌کنیم که حتماً و حتماً اگر موردی هم به ذهن شما می‌رسه، زیر برامون اضافه کنید.